Χρήματα ανοικτού κώδικα: Bitcoin, αλυσίδα συστοιχιών (blockchain), και ελεύθερο λογισμικό

Βρείτε απαντήσεις σε κάποια από τα μεγαλύτερα ερωτήματα σχετικά με τα κρυπτονομίσματα, τα κατανεμημένα καθολικά, και το σημείο τομής με τον ανοικτό κώδικα.

Είτε πιστεύετε ότι η τεχνολογία αλυσίδας συστοιχιών είναι έτοιμη να αλλάξει τον κόσμο, είτε ότι είναι ένα πυροτέχνημα, ένα πράγμα είναι σίγουρο: τα τεχνικά και νομικά ζητήματα που σχετίζονται με αυτήν απασχολούν όλους σήμερα. Ο κόσμος συχνά αναρωτιέται: Είναι το Bitcoin "ανοιχτός κώδικας"; Αυτό το ερώτημα όμως προκύπτει από τη σύγχυση που υπάρχει γύρω από τρεις ξεχωριστές έννοιες: τις αλυσίδες συστοιχιών, τα κρυπτονομίσματα, και το λογισμικό ανοιχτού κώδικα.

Τι είναι η αλυσίδα συστοιχιών;

Παρόλο που το Bitcoin είναι το πιο γνωστό προϊόν που βασίζεται σε μία αλυσίδα συστοιχιών, δεν είναι το ίδιο με αυτήν. Η αλυσίδα συστοιχιών είναι μια συνεχώς αυξανόμενη λίστα εγγραφών που συνδέονται μεταξύ τους διαδοχικά. Κάθε εγγραφή ονομάζεται συστοιχία, και περιέχει, εκτός από τις πληροφορίες σχετικά με τη συναλλαγή που αντιπροσωπεύει, έναν κρυπτογραφικό κατακερματισμό της προηγούμενης συστοιχίας.

Σε περίπτωση που δεν είστε εξοικειωμένος με τον κατακερματισμό, να πώς λειτουργεί. Ο "κατακερματισμός" είναι μία μέθοδος απεικόνισης εκτενών πληροφοριών με σύντομο και μοναδικό τρόπο. Για παράδειγμα, σκεφτείτε τον αριθμό τηλεφώνου σας. Περιέχει τον κωδικό χώρας, τον κωδικό περιοχής, το τηλεφωνικό κέντρο, και τον αριθμό. Το καθένα από αυτά είναι ένας αυθαίρετος αριθμός που ταυτίζεται με μία θέση του τηλεφωνικού δικτύου. Για να σας καλέσει στο τηλέφωνο, δεν χρειάζεται να γνωρίζει κάποιος τη θέση σας. Το μόνο που χρειάζεται να γνωρίζει είναι ο αριθμός τηλεφώνου σας.

Τώρα, φανταστείτε ότι το κάθε ένα από τα στοιχεία του αριθμού τηλεφώνου σας - κωδικός χώρας, κωδικός περιοχής, τηλεφωνικό κέντρο - καθορίζεται από έναν αλγόριθμο, αντί να αποτελείται από ένα αυθαίρετο σύνολο αριθμών. Όποιος έχει τον αριθμό σας, μπορεί να επικοινωνήσει μαζί σας, ακόμη και αν δεν γνωρίζει πού βρίσκεστε. Αν κάποιος θέλει να σας βρει, μπορεί να ζητήσει τον αριθμό τηλεφώνου σας, και να ελέγξει αν είναι σωστός. Όμως δεν μπορεί να «ξεπακετάρει» τον κατακερματισμό, για να το μάθει. Ο κατακερματισμός ανάγει ένα σύνθετο όγκο πληροφοριών σε έναν μόνο αριθμό. Φυσικά, οι πραγματικοί κατακερματισμοί χρησιμοποιούν πολύπλοκους μαθηματικούς αλγορίθμους για να το κάνουν αυτό. Μπορεί επίσης να έχετε χρησιμοποιήσει κατακερματισμό, χωρίς να το γνωρίζετε, κατά την πρόσβασή σας σε σύντομες εκδόσεις διευθύνσεων URL, όπως μέσω της εφαρμογής Bitly.

Επειδή κάθε συστοιχία μέσα σε μία αλυσίδα συστοιχιών περιέχει έναν κατακερματισμό που προσδιορίζει την προηγούμενη, η αλυσίδα συστοιχιών μέσα σε ένα blockchain δεν μπορεί να σπάσει, και η ακεραιότητα της αλυσίδας μπορεί να επαληθευτεί από οποιονδήποτε έχει πρόσβαση σε αυτήν. Ακόμη και αν η συστοιχία περιέχει πληροφορίες που είναι κρυπτογραφημένες ή ανώνυμες, η ακεραιότητα της αλυσίδας μπορεί να επαληθευτεί, ελέγχοντας ότι οι κατακερματισμοί ευθυγραμμίζονται σε σειρά.

Επομένως, η αλυσίδα συστοιχιών μπορεί να διευκολύνει την κίνηση αγαθών, εκδηλώσεων, συναλλαγών, περιουσιακών στοιχείων - και, φυσικά, ψηφιακού χρήματος - μεταξύ ενός συνδεδεμένου δικτύου ατόμων και ομάδων, όλων, με τρόπο που να μπορεί να ελεγχθεί από οποιονδήποτε έχει πρόσβαση στην αλυσίδα.

Έτσι, το πρώτο πράγμα που πρέπει τώρα να καταλάβετε είναι ότι η συστοιχία αλυσίδων είναι πολύ μεγαλύτερη από το Bitcoin. Το Bitcoin αποτελεί μόνο ένα παράδειγμα κάποιου είδους συναλλαγής - της μεταφοράς κρυπτονομισμάτων - που μπορεί να παρακολουθείται με μία αλυσίδα συστοιχιών. Υπάρχουν δύο ακόμη ιδιότητες της αλυσίδας συστοιχιών που πρέπει να κατανοήσετε: Είναι κατανεμημένη, και αντιμετωπίζει αποτελεσματικά τα ζητήματα ασφάλειας.

"Κατανεμημένη" σημαίνει ότι η αλυσίδα συστοιχιών συγχρονίζεται με πολλές τοποθεσίες σε ένα δίκτυο, αντί να διατηρείται και να ελέγχεται από μία κεντρική αρχή ή τοποθεσία. Κάθε συστοιχία μέσα στην αλυσίδα συστοιχιών περιέχει πληροφορίες συναλλαγών που μοιράζονται μέσω του δικτύου με όλους τους συμμετέχοντες. Η αλυσίδα συστοιχιών ονομάζεται μερικές φορές "κατανεμημένο καθολικό"- όπως ένα υπολογιστικό φύλλο που είναι διαθέσιμο σε όλους.

Αν και κανένα σύστημα δεν είναι απολύτως ασφαλές, οι αλυσίδες συστοιχιών έχουν χαρακτηριστικά που καθιστούν την ασφάλειά τους πιο ισχυρή από τις ηλεκτρονικές συναλλαγές που λαμβάνουν χώρα σε ένα μόνο μέρος ή ελέγχονται από έναν μόνο φορέα. Όπως και το ίδιο το Διαδίκτυο, οι αλυσίδες συστοιχιών χρησιμοποιούν διάφορους κόμβους για να διασφαλίσουν ότι δεν υπάρχει κάποιο σημείο αδυναμίας. Επειδή δημιουργείται ένα μοναδικό κλειδί κατακερματισμού με κάθε νέο συστοιχία στο δίκτυο, και τυχόν περαιτέρω αλλαγές της συστοιχίας θα άλλαζαν και τον κατακερματισμό της, το σύστημα είναι δύσκολο να παραβιαστεί. Θεωρητικά, είναι δυνατή η παραβίαση του συστήματος, αλλά κάποιος πρέπει να ελέγχει περισσότερο από το 50% του δικτύου, για να επικυρώσει μια εικονική συναλλαγή. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το σύστημα αλυσίδας συστοιχιών είναι προγραμματισμένο να θεωρεί μια συναλλαγή ως επικυρωμένη, όταν το 51% των χρηστών την έχει αποδεχθεί ως έγκυρη. Συγκρίνετέ το με τη Wikipedia: Αν και ο καθένας θα μπορούσε να αλλάξει την αλυσίδα, αυτές οι αλλαγές δεν θα συνεχίζονταν, αν οι περισσότεροι χρήστες δεν πείθονταν ότι η αλλαγή ήταν έγκυρη.

Διαφορετικές αλυσίδες συστοιχιών ακολουθούν διαφορετικές προσεγγίσεις, όσον αφορά τις άδειες, την κεντρική διαχείριση, και την ασφάλεια. Υπάρχουν δύο τύποι κατανεμημένου καθολικού: ανοικτό (ή δημόσιο ή χωρίς άδεια) καθολικό, και καθολικό με άδεια. Τα δημόσια καθολικά (όπως το Bitcoin) είναι προσβάσιμα σε όλους μέσω του δικτύου. Κάθε συμμετέχων σε ένα δημόσιο καθολικό μπορεί να έχει πρόσβαση σε ένα αντίγραφο κάθε συναλλαγής, να γράψει μία νέα συστοιχία στην αλυσίδα, και να επικυρώσει νέες συναλλαγές. (Το Bitcoin, για παράδειγμα, χρησιμοποιεί ψευδώνυμα για την ταυτοποίηση των μερών που πραγματοποιούν συναλλαγές, όμως οι ψευδώνυμες πληροφορίες είναι προσβάσιμες σε οποιονδήποτε.) Τα καθολικά με άδεια είναι κεντρικά διαχειριζόμενα σε μεγαλύτερο βαθμό. Ένα παράδειγμα είναι το Corda, το οποίο είναι ένα έργο αλυσίδας συστοιχιών ανοιχτού κώδικα που επικεντρώνεται σε καθολικά με άδεια, με πιθανές εφαρμογές σε μια σειρά από τομείς, όπως οι κρατήσεις αεροπορικών εταιρειών και τα έξυπνα συμβόλαια. Ο δημιουργός ενός καθολικού με άδεια ελέγχει και καθορίζει τους ρόλους των συμμετεχόντων, δίνει τη δυνατότητα στους συμμετέχοντες να είναι μέρος του δικτύου, και τους παρέχει τα κρυπτογραφημένα κλειδιά που είναι απαραίτητα για την επικύρωση των συστοιχιών. Αυτό το μοντέλο έχει υιοθετηθεί από διάφορες κοινοπραξίες αλυσίδων συστοιχιών, και είναι δημοφιλές σε αλυσίδες συστοιχιών που δημιουργούνται από επιχειρήσεις.

Ακολουθούν κάποιες πιθανές εφαρμογές της τεχνολογίας αλυσίδας συστοιχιών:

Εκλογές και διενέργεια ψηφοφοριών

Το VotoSocial είναι μια ηλεκτρονική πλατφόρμα διενέργειας ψηφοφοριών που βασίζεται στην τεχνολογία αλυσίδας συστοιχιών. Υπάρχει ένα δημόσιο καθολικό/αρχείο καταγραφής ενημερώσεων των δεδομένων, η πλατφόρμα είναι ανοικτού κώδικα, και τα δεδομένα δημοσιεύονται ως ανοικτά δεδομένα για να δημιουργήσουν την απαραίτητη εμπιστοσύνη που επιτρέπει τον έλεγχο της καταμέτρησης των ψήφων, του πηγαίου κώδικα, και της ανεξάρτητης ανάλυσης των δεδομένων.

Η φιλοδοξία του Follow My Vote είναι να δημιουργήσει μια ασφαλή, διαδικτυακή πλατφόρμα διενέργειας ψηφοφοριών που θα δώσει τη δυνατότητα για μεγαλύτερη διαφάνεια στις εκλογές. Το λογισμικό αυτό συνοδεύεται από την ασφάλεια της τεχνολογίας αλυσίδας τεχνολογιών, και είναι ανοιχτού κώδικα, έτσι ώστε ο καθένας να μπορεί να ελέγξει τον κώδικα του λογισμικού.

Μεταφορές

Η Arcade City κτίζει ένα παγκόσμιο δίκτυο τοπικών συνεταιρισμών οδηγών που ονομάζονται συντεχνίες. Οι οδηγοί των συντεχνιών συνεργάζονται για να παρέχουν αξιόπιστες υπηρεσίες στην περιοχή τους. Η ραχοκοκαλιά αυτής της εφαρμογής είναι η αλυσίδα συστοιχιών.

Τα έξυπνα συμβόλαια εξυπηρετούν τον ίδιο σκοπό με τα έντυπα συμβόλαια, αλλά είναι σε ψηφιακή μορφή, και αποθηκεύονται μέσα στην αλυσίδα συστοιχιών - στην ουσία, είναι προγράμματα υπολογιστών που περιλαμβάνουν αμοιβαία συμφωνημένους κανόνες που διευκολύνουν την αλληλεπίδραση μεταξύ δύο ή περισσότερων μερών.

Το Chainlink είναι ένα ασφαλές ενδιάμεσο λογισμικό αλυσίδας συστοιχιών που επιτρέπει στα έξυπνα συμβόλαια σε διάφορα δίκτυα να συνδεθούν με τους κρίσιμους πόρους που χρειάζονται για να καταστούν χρήσιμα για το 90% των περιπτώσεων χρήσης.

Συμμόρφωση ανοικτού κώδικα εφοδιαστικής αλυσίδας

Το καθολικό μερών λογισμικού (SParts Projects) που βασίζεται σε αλυσίδες συστοιχιών δημιουργεί εμπιστοσύνη μεταξύ ενός κατασκευαστή και των προμηθευτών του, παρακολουθώντας τους προμηθευτές, τα μέρη λογισμικού τους, τον χρησιμοποιούμενο ανοικτό κώδικα, και τα αντίστοιχα ευρήματα συμμόρφωσης (π.χ. πηγαίος κώδικας, νομικές γνωστοποιήσεις, κατάλογος υλικών ανοικτού κώδικα, δεδομένα από την Ανταλλαγή Δεδομένων Πακέτων Λογισμικού, κρυπτογραφικά δεδομένα, κ.ο.κ.). Αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για τους κατασκευαστές που παράγουν προϊόντα που χρησιμοποιούν λογισμικό από πολλούς και διαφορετικούς προμηθευτές (συμπεριλαμβανομένων των δευτερευόντων προμηθευτών). Το εν λόγω λογισμικό για το έργο έχει άδεια χρήσης με βάση το Apache 2.0.

Αυτό είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Σε κάθε εφαρμογή όπου οι συναλλαγές πρέπει να μπορούν να ελεγχθούν, η αλυσίδα συστοιχιών μπορεί να παρέχει ένα μέσο για να διατηρούνται οι συναλλαγές ασφαλείς και να μπορούν να επαληθεύονται από όλους. Υπό αυτή την έννοια, μία συναλλαγή μπορεί να είναι σχεδόν οτιδήποτε - από μια ψήφος μέχρι ένα στάδιο μίας εφοδιαστικής αλυσίδας. Και φυσικά, οι χρηματικές συναλλαγές μπορούν επίσης να παρακολουθούνται.

Τι είναι το Bitcoin;

Το Bitcoin είναι ένα κρυπτονόμισμα, το οποίο είναι ένα νόμισμα που προστατεύεται μέσω κρυπτογράφησης λογισμικού. Σε αντίθεση με τα νομίσματα που εκδίδονται και υποστηρίζονται από κυρίαρχα κράτη, όπως το δολάριο ΗΠΑ, η βρετανική λίρα, ή η ινδική ρουπία, η έκδοση και η διαχείρισή του δεν γίνεται από κάποια κεντρική τράπεζα. Γίνεται διαχείρισή τους, αλλά μόνο με τον πιο στοιχειώδη τρόπο. Κάθε νόμισμα έχει αξία μόνο λόγω αυτού που οι οικονομολόγοι ονομάζουν σπανιότητα. Για κάποιο νόμισμα, αυτή η σπανιότητα πρέπει να επιβληθεί τεχνηέντως. Εξάλλου, αν ο καθένας μπορούσε να τυπώσει χρήμα, το χρήμα θα έχανε γρήγορα την αξία του.

Πράγματι, το Bitcoin ακολουθεί μία ασυνήθιστη προσέγγιση μεταξύ των κρυπτονομισμάτων ως προς τη σπανιότητα, δεδομένου ότι έχει σταθερή προσφορά. Όταν δημιουργήθηκε το Bitcoin, τέθηκε ένα αυθαίρετο όριο στον αριθμό των Bitcoin που μπορεί να υπάρχουν. Καθώς η ζήτηση για Bitcoin αυξήθηκε, η αξία αυξήθηκε, μέχρι που η τιμή του τελικά άρχισε να ανεβαίνει, και έγινε αρκετά ασταθής. Άλλα κρυπτονομίσματα δεν ακολουθούν απαραιτήτως τους ίδιους κανόνες, και δημιουργούν σπανιότητα, για παράδειγμα, συνδέοντας το νόμισμα με πραγματικά αντικείμενα αξίας - παρόμοια με τους πόντους ενός προγράμματος επιβράβευσης αφοσιωμένων πελατών ή κλασματικών μετοχών.

Το Bitcoin υλοποιείται μέσω τεχνολογίας αλυσίδας συστοιχιών

Εάν διαθέτετε Bitcoin, αποθηκεύονται σε ένα πορτοφόλι, στο οποίο έχετε πρόσβαση μόνο εσείς. Τα πορτοφόλια Bitcoin λειτουργούν περίπου όπως το email σας. Αφού δημιουργήσετε μια διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, χρειάζεστε λογισμικό, που συνήθως ονομάζεται πρόγραμμα-πελάτης ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, το οποίο σας επιτρέπει να στέλνετε ή να λαμβάνετε μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Μπορείτε είτε να κατεβάσετε αυτό το λογισμικό σε μια συσκευή, είτε να αποκτήσετε πρόσβαση σε ένα πρόγραμμα-πελάτη ηλεκτρονικού ταχυδρομείου μέσω του Διαδικτύου. Για να αποκτήσετε πρόσβαση στο email σας, χρησιμοποιείτε ένα όνομα χρήστη (μία ταυτότητα email) και έναν κωδικό πρόσβασης. Ομοίως, τα πορτοφόλια Bitcoin σας επιτρέπουν να στέλνετε ή να λαμβάνετε Bitcoin.

Για να αποκτήσετε πρόσβαση στο πορτοφόλι σας, χρειάζεστε δύο κρυπτογραφικά κλειδιά: ένα δημόσιο κλειδί και ένα ιδιωτικό κλειδί. Τα δημόσια κλειδιά είναι γνωστά σε όλους μέσω του κατανεμημένου δικτύου (όπως η ταυτότητα email σας), ενώ το ιδιωτικό κλειδί σας είναι γνωστό μόνο σε εσάς (όπως ένας κωδικός πρόσβασης). Όταν αποκτήσετε πρόσβαση στο πορτοφόλι σας Bitcoin με το ιδιωτικό κλειδί σας, μπορείτε να μεταφέρετε Bitcoin με οποιονδήποτε μέσω του κατανεμημένου δικτύου. Κανείς δεν μπορεί να έχει πρόσβαση στο πορτοφόλι σας Bitcoin χωρίς το ιδιωτικό σας κλειδί. Επομένως, κάθε συναλλαγή που κάνετε θα καταγράφεται ψηφιακά στο πορτοφόλι σας Bitcoin.

Ένα πορτοφόλι Bitcoin είναι ένα είδος ψηφιακού πορτοφολιού. Υπάρχουν και άλλοι τύποι ψηφιακών πορτοφολιών, όπως τα πορτοφόλια για επιτραπέζιους υπολογιστές, τα πορτοφόλια στο υπολογιστικό νέφος, και τα κινητά πορτοφόλια. Διάφορα ψηφιακά πορτοφόλια λειτουργούν με Bitcoin, όπως το Breadwallet, το Jaxx, το Mycelium, το Ledger Blue, και το Ledger Nano.

Στην παραπάνω εικόνα, οι χρήστες A, B, C, και D πραγματοποιούν διάφορες συναλλαγές. Ωστόσο, ο D επιχείρησε να μεταφέρει περισσότερα από όσα έχει στο πορτοφόλι του. Οι μεταφορές μεταξύ των Α, Β, και Γ επικυρώνονται, ενώ η μεταφορά από τον Δ στον Α όχι. Οι συναλλαγές επικυρώνονται από τους χρήστες γενικά με μια διαδικασία που ονομάζεται εξόρυξη. Οι εξορύκτες λαμβάνουν ένα μικρό ποσό σε αντάλλαγμα για την εξόρυξη, η οποία απαιτεί από αυτούς να επαληθεύσουν την αλυσίδα. Όπως και οι περισσότερες μεταφορές χρημάτων σήμερα, τα πορτοφόλια αποθηκεύουν το αποτέλεσμα των συναλλαγών του καθολικού, ενώ δεν λαμβάνει χώρα καμία φυσική μεταφορά. Όταν ο D προσπαθήσει να κάνει μια μεταφορά σε αυτό το παράδειγμα, είναι σαν ο D να είχε ανεπαρκή κεφάλαια στον τραπεζικό του λογαριασμό, οπότε η συναλλαγή δεν επιτυγχάνεται. Η κύρια διαφορά είναι ότι οι εξορύκτες επαληθεύουν τη συναλλαγή, και όχι η τράπεζα.

Όμως το Bitcoin είναι μόνο ένα κρυπτονόμισμα, και το κρυπτονόμισμα είναι μόνο μία εφαρμογή μίας αλυσίδας συστοιχιών.

Είναι η αλυσίδα συστοιχιών σε ανοικτό κώδικα;

Το μόνο πράγμα που ορθά ονομάζεται "ανοικτού κώδικα" είναι το λογισμικό ανοιχτού κώδικα. Δεν πρόκειται για υπερβολική σχολαστικότητα, αλλά για ακρίβεια. Η λέξη "πηγαίος" αναφέρεται στον πηγαίο κώδικα, και το μοντέλο άδειας ανοικτού πηγαίου κώδικα ολοκληρώνεται με βάση το γεγονός ότι μεγάλο μέρος του λογισμικού μπορεί να εκτελεστεί μόνο σε μία μορφή - τη δυαδική μορφή - ενώ είναι γραμμένο σε μία άλλη μορφή πηγαίου κώδικα. Τα δυαδικά αρχεία δεν μπορούν εύκολα να αλλάξουν από άνθρωπο, και επομένως, η πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα είναι απαραίτητη για την αλλαγή του λογισμικού. Το μοντέλο ανοικτού κώδικα έχει σχεδιαστεί για να εξασφαλίσει ότι οι χρήστες δυαδικού κώδικα έχουν πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα για τα δυαδικά αρχεία που χρησιμοποιούν, ώστε να μπορούν να εξετάζουν, να κατανοούν, να διορθώνουν, και να βελτιώνουν αυτό το λογισμικό. Τα περισσότερα από τα υπόλοιπα πράγματα στον κόσμο δεν έχουν αυτή την ιδιότητα - μια διττή φύση, όπου η μία μορφή είναι αναγνώσιμη, ενώ η άλλη όχι - οπότε η επιβολή της ιδέας του ανοικτού κώδικα σε άλλα πράγματα είναι δύσκολη.

Αν και ο όρος "ανοικτός κώδικας" χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει άλλα πράγματα - από τη γιόγκα μέχρι τη βιοπληροφορική και τις εορταστικές τελετές - ως όρος, μπορεί να είναι παραπλανητικός, όταν εφαρμόζεται ευρύτερα από ό, τι το λογισμικό. Όταν οι άνθρωποι λένε ότι κάτι (εκτός από το λογισμικό) είναι "ανοικτού κώδικα", συνήθως εννοούν ένα από τα δύο πράγματα: είτε είναι διαθέσιμο δημοσίως, είτε δεν υπόκειται σε αξιώσεις δικαιωμάτων εκμετάλλευσης διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Έτσι, αν διαβάσετε ή ακούσετε ότι κάτι είναι "ανοικτού κώδικα", και αυτό το πράγμα δεν είναι λογισμικό, πρέπει να κάνετε περισσότερες ερωτήσεις. Σήμερα, οι άνθρωποι λένε συχνά ότι "το Bitcoin είναι ανοικτού κώδικα" ή ότι "η αλυσίδα συστοιχιών είναι ανοικτού κώδικα". Τι εννοούν, λοιπόν;

Η αλυσίδα συστοιχιών είναι μια τεχνολογία ή ένα οικοσύστημα, και δεν είναι το ίδιο με το λογισμικό αλυσίδας συστοιχιών. Μία αλυσίδα συστοιχιών υλοποιείται μέσω λογισμικού, και υπάρχουν διάφορα προγράμματα λογισμικού που έχουν γραφτεί για τη δημιουργία και τη διαχείριση αλυσίδων συστοιχιών. Με αυτή την έννοια, μία αλυσίδα συστοιχιών μοιάζει με μαθηματικό τύπο, όπως η δευτεροβάθμια εξίσωση ή ο τύπος για την αλλαγή των βαθμών Φαρενάιτ σε Κελσίου. Μπορείτε να γράψετε λογισμικό για να εκτελέσετε αυτή τη λειτουργία, αλλά το ίδιο θα μπορούσαν να κάνουν και πολλοί άλλοι. Αν υπάρχουν 100 προγραμματιστές, και ο καθένας τους γράψει ένα πρόγραμμα λογισμικού αλυσίδας συστοιχιών, όλα αυτά τα προγράμματα θα είναι διαφορετικά, και ίσως γραμμένα σε διαφορετικές γλώσσες, με μικρές ή μεγάλες παραλλαγές, όλα όμως θα έχουν την ίδια βασική λειτουργία. Όπως ακριβώς η σχέση της αλυσίδας συστοιχιών με το Bitcoin κατευθύνεται από το γενικό στο ειδικό, η σχέση της αλυσίδας συστοιχιών με το λογισμικό αλυσίδας συστοιχιών κατευθύνεται ομοίως από το γενικό στο ειδικό.

Το λογισμικό αλυσίδας συστοιχιών αποτελείται κυρίως από τρία στοιχεία: κρυπτογράφηση, κατανεμημένο καθολικό, και αποκεντρωμένα συστήματα. Κάθε ένα από αυτά τα στοιχεία υλοποιείται χρησιμοποιώντας λογισμικό, και κάθε ένα από αυτά μπορεί να είναι είτε ανοικτού κώδικα είτε αποκλειστικής εκμετάλλευσης (proprietary). Γενικά, τα προγράμματα λογισμικού αλυσίδας συστοιχιών που δημιουργούνται από την κοινότητα διαθέτουν άδειες ανοικτού κώδικα. Για παράδειγμα, το Ethereum διαθέτει άδεια GNU LGPLv3, το Bitcoin Core διαθέτει άδεια MIT, και το Hyperledger Fabric διαθέτει άδεια Apache 2.0. Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν ιδιωτικά προγράμματα αλυσίδας συστοιχιών, τα οποία δημιουργούνται και ανήκουν σε διάφορες εταιρείες. Στην πραγματικότητα, κάποιες από αυτές τις εταιρείες έχουν υποβάλει επίσης αίτηση για διπλώματα ευρεσιτεχνίας σχετικά με τις εφευρέσεις τους. Πολλά από τα διαθέσιμα ψηφιακά πορτοφόλια διαθέτουν άδειες ανοικτού κώδικα. Έτσι, όταν οι άνθρωποι λένε ότι "η αλυσίδα συστοιχιών είναι ανοιχτού κώδικα", μπορεί να εννοούν ότι τα συστήματα αλυσίδας συστοιχιών συχνά υλοποιούνται με λογισμικό ανοικτού κώδικα.

Είναι όμως η αλυσίδα συστοιχιών ανοικτή με την ευρύτερη έννοια; Κατά κάποιο τρόπο, ναι. Για παράδειγμα, ο ορισμός του "ανοικτού" καθορίζει τις αρχές που διέπουν τα ανοικτά δεδομένα και το περιεχόμενο, αναφέροντας ότι "τα ανοικτά δεδομένα και το περιεχόμενο μπορούν να χρησιμοποιούνται, να τροποποιούνται, και να κοινοποιούνται ελεύθερα από οποιονδήποτε και για οποιονδήποτε σκοπό". Η αλυσίδα συστοιχιών είναι ανοικτή, με την έννοια ότι μπορεί να επαληθευτεί από οποιονδήποτε χρήστη, και η πρόσβαση σε αυτήν δεν μπορεί να εμποδιστεί από καμία κεντρική κρατική αρχή. Επομένως, οι αλυσίδες συστοιχιών έχουν τη δυνατότητα να είναι ανοικτές, όμως η κάθε μία είναι διαφορετική. Επίσης, οι αλυσίδες συστοιχιών αξιοποιούν ένα πληθοποριστικό μέσο επαλήθευσης των συναλλαγών. Με αυτή την έννοια, είναι σαν τη Wikipedia, όπου η συναίνεση της κοινότητας καθορίζει ποιες πληροφορίες είναι αξιόπιστες και θεωρούνται ακριβείς. Αυτή η πτυχή της τεχνολογίας αλυσίδας συστοιχιών δεν είναι τόσο ανοικτού κώδικα, όσο ανοικτής νοοτροπίας.

Αυτό όμως εγείρει το ερώτημα εάν η τεχνολογία αλυσίδας συστοιχιών έχει αξία επειδή είναι ανοικτή. Η αλυσίδα συστοιχιών είναι δημοφιλής εν μέρει επειδή θεωρείται ασφαλής. Αυτό εγείρει ένα παλιό ερώτημα: Είναι ευκολότερη η επίτευξη της ασφάλειας μέσω της ασάφειας ή της διαφάνειας; Κάποιοι ειδικοί ασφαλείας αναφέρουν ότι τα κλειστά πρότυπα είναι πιο ασφαλή, επειδή προστατεύουν βασικές πληροφορίες από κακοπροαίρετους παράγοντες που μπορεί να εντοπίσουν αδυναμίες και να αποκτήσουν πρόσβαση σε ασφαλή συστήματα. Άλλοι, ωστόσο, πιστεύουν ότι τα ανοικτά πρότυπα προάγουν καλύτερα την ασφάλεια, επειδή κάθε πιθανή ευπάθεια υπόκειται στον ευρύτερο έλεγχο όσων εργάζονται για την ασφάλεια. Όπως λένε στον ανοικτό κώδικα, "όταν υπάρχουν αρκετά άτομα που ελέγχουν, όλα τα σφάλματα είναι επιφανειακά". Οι υπέρμαχοι των ανοικτών προτύπων για την ασφάλεια είναι επίσης επιφυλακτικοί ως προς το κατά πόσον είναι αρκετές οι πληροφορίες που μπορεί να κρυφτούν από τους κακόβουλους χάκερ, ώστε να καταστήσουν την τεχνολογία πραγματικά ασφαλή. Έτσι, πολλοί ειδικοί ασφαλείας προτιμούν τα ανοικτά συστήματα για τη μεγιστοποίηση της ασφάλειας, και με τη σειρά τους, προτιμούν την αλυσίδα συστοιχιών ως δυνητικά ανοικτή τεχνολογία.

Οι αλυσίδες συστοιχιών είναι ανοικτές, με την έννοια ότι στηρίζονται σε αρχές πληθοπορισμού, οι οποίες αποτρέπουν τη συγκέντρωση εξουσίας σε οποιαδήποτε αρχή. Σε κάθε συναλλαγή που πραγματοποιούμε στον σύγχρονο κόσμο, βασιζόμαστε και εμπιστευόμαστε έναν τρίτο διαμεσολαβητή για να ολοκληρωθεί σωστά η συναλλαγή: μια τράπεζα για την επεξεργασία μιας μεταφοράς πληρωμής (εμβάσματος), μεσίτες τίτλων για τον έλεγχο και τη μεταφορά τίτλων ακινήτων, ή ελεγκτές για να βεβαιωθούμε ότι τα λογιστικά στοιχεία είναι πλήρη. Η τεχνολογία Blockchain έχει τη δυνατότητα να αντικαταστήσει ενδιάμεσους τρίτους σχεδόν σε κάθε επιχειρηματική δραστηριότητα. Αυτός είναι ο λόγος, για τον οποίο, η τεχνολογία blockchain έχει συγκεντρώσει τόσο μεγάλη ενδιαφέρον.

Όμως, η ελευθερία έχει το τίμημά της. Τα bitcoin είναι διαβόητα για τη χρήση τους σε παράνομες δραστηριότητες, και εξακολουθεί να είναι ασαφές το ποια θα είναι η φορολογική αντιμετώπιση των κρυπτονομισμάτων από τις κυβερνήσεις. Για παράδειγμα, το 2013, η κυβέρνηση των ΗΠΑ έκλεισε τον ιστοχώρο Silk Road επειδή επέτρεπε στους χρήστες να αγοράζουν και να πωλούν ναρκωτικά και άλλα παράνομα αγαθά χρησιμοποιώντας Bitcoin. Μια υπόθεση εκβιασμού έγινε πρωτοσέλιδο στην Ινδία, όπου χρησιμοποιήθηκαν Bitcoin για παράνομες πληρωμές. Στις ΗΠΑ, τα κρυπτονομίσματα χαρακτηρίζονται από την εφορία ως περιουσιακό στοιχείο, και όχι ως νόμισμα. Η δυσκολία υπολογισμού και δήλωσης των φόρων επί των κεφαλαιουχικών κερδών που προκύπτουν από κάθε συναλλαγή σε κρυπτονομίσματα - που είναι επί του παρόντος de facto απαίτηση των περισσότερων φορολογικών αρχών - καθιστά δύσκολη τη φορολογική συμμόρφωση.

Στον ιστότοπο του Bitcoin αναφέρεται το εξής: "Το Bitcoin είναι ανοικτού κώδικα. Ο σχεδιασμός του είναι δημόσιος, κανείς δεν εξουσιάζει ή ελέγχει το Bitcoin, και ο καθένας μπορεί να συμμετέχει". Όμως αυτή η δήλωση είναι μάλλον συγκεχυμένη, αν όχι παραπλανητική. Στην πραγματικότητα, το Bitcoin έχει δημιουργηθεί πάνω σε λογισμικό ανοικτού κώδικα, και η τεχνολογία του βασίζεται στη συναίνεση. Το 2015, ένας από τους βασικούς μηχανικούς του Bitcoin δημιούργησε μία διακλάδωση (fork) του προγράμματος για τη δημιουργία του Bitcoin XT, μιας εναλλακτικής εφαρμογής που επέτρεψε μεγαλύτερη επεκτασιμότητα, χάνοντας όμως τελικά την υποστήριξη. Αυτή είναι η φύση του λογισμικού ανοικτού κώδικα. Έτσι, η πιο δημοφιλής λύση θα κερδίσει έδαφος, ενώ άλλες θα μείνουν πίσω, ή θα υιοθετηθούν από άλλους που επιθυμούν να δημιουργήσουν νέο λογισμικό. Έτσι, το Bitcoin έχει περάσει από τα αρχικά προβλήματα ενός προγράμματος ανοικτού κώδικα, και παραμένει μια τεχνολογία που καθοδηγείται από τη συναίνεση, η οποία είναι ανοικτή, αν θέλετε.

Αν και η μακροπρόθεσμη τύχη του Bitcoin ως νόμιμου μέσου μεταφοράς αξίας θα φανεί στο μέλλον, οι δυνατότητες της τεχνολογίας αλυσίδας συστοιχιών (blockchain) είναι σημαντικές. Παρότι η αλυσίδα συστοιχιών μπορεί να είναι, ή να μην είναι, όντως "ανοικτού κώδικα", όπως το λογισμικό ανοικτού κώδικα της δεκαετίας του 2000, αποτελεί ένα νέο τεχνολογικό παράδειγμα που κερδίζει γρήγορα έδαφος για πολλές εφαρμογές. Ως λογισμικό ανοικτού κώδικα, μπορεί να «χαλάσει κόσμο», και τις επόμενες δεκαετίες, πολλές από τις καθημερινές μας δραστηριότητες μπορεί να στηρίζονται στη χρήση αυτού του νέου παραδείγματος.

Το παρόν άρθρο είναι μετάφραση του άρθρου Open source money: Bitcoin, blockchain, and free software από τα αγγλικά, με βάση την άδεια CC BY-SA 4.0 Attribution-ShareAlike 4.0 International Creative Commons.
 
Διαβάστε επίσης: