Εισαγωγή
Η τεχνολογία blockchain έχει πυροδοτήσει μια παγκόσμια επανάσταση. Η ταχεία πρόοδος στην εφαρμογή του blockchain σε διάφορους τομείς έχει παρατηρηθεί τα τελευταία 5 χρόνια, επεκτείνοντας την εμβέλειά του πέρα από τα κρυπτονομίσματα στη διαχείριση της αλυσίδας εφοδιασμού και στο διαδίκτυο των πραγμάτων. Η ανάπτυξη της τεχνολογίας έχει χαρακτηριστεί από ταχεία ανάπτυξη της παγκόσμιας αγοράς και αναμένεται να αυξηθεί γρήγορα και να υπερβεί τα 39 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ έως το 2025 (Tandon et al., 2021). Σήμερα, η τεχνολογία blockchain υιοθετείται όλο και περισσότερο σε διάφορους κλάδους, φέρνοντας επανάσταση στις διαδικασίες και προσφέροντας ασφαλείς, διαφανείς και αποτελεσματικές λύσεις (Gokoglan and Cetin, 2022). Οι τεχνολογίες και τα πλαίσια δεν προσαρμόζονται σε διαφορετικούς τομείς, συμπεριλαμβανομένου του blockchain (Sarwar et al., 2021). Η τεχνολογία κατανεμημένου καθολικού γνωστή ως "blockchain" διανέμει πληροφορίες σε ένα δίκτυο αντί να αποθηκεύεται σε ένα κεντρικό σημείο. Κάθε blockchain έχει το δικό του δίκτυο διευθύνσεων που χρησιμοποιείται για συναλλαγές. Κάθε μπλοκ περιέχει πληροφορίες συναλλαγών και η τροποποίησή του αποτελεί πρόκληση λόγω των μοναδικών τιμών κατακερματισμού και των ασφαλών αλγορίθμων κατακερματισμού όπως ο SHA-256 (Tandon et al., 2021). Η ύπαρξη διαφανών και ελέγξιμων δεδομένων στη χρηματοοικονομική αναφορά είναι επωφελής, καθώς μειώνει την ανάγκη για χρονοβόρες διαδικασίες συμφωνίας και διασφαλίζει καλύτερα την αξιοπιστία των οικονομικών καταστάσεων (Javaid et al., 2022). Η αυτοματοποίηση της συμφιλίωσης εγείρει ανησυχίες μεταξύ των μικρών και μεσαίων ελεγκτικών εταιρειών ότι θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο το επάγγελμα και να μειώσει το πελατολόγιό τους. Η έλλειψη επαγγελματικών και τεχνολογικών πόρων για αποτελεσματικό ανταγωνισμό στο λογιστικό περιβάλλον που βασίζεται στην τεχνολογία blockchain μπορεί να είναι η αιτία αυτής της ανησυχίας (Anis, 2023). Αυτή η μελέτη εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο το blockchain αντιμετωπίζει ζητήματα όπως η αναφορά κρυπτογραφικών στοιχείων ενεργητικού και η κανονιστική συμμόρφωση, αυξάνοντας παράλληλα τη διαφάνεια και μειώνοντας τα σφάλματα στις λογιστικές διαδικασίες (Pimentel και Boulianne, 2020).
Όταν αναπτύχθηκε η τεχνολογία blockchain, δημιουργήθηκε μόνο για χρήση με bitcoin κρυπτογράφησης και δεν προοριζόταν για εφαρμογή σε άλλους τομείς. Ωστόσο, οι επικριτές τα τελευταία χρόνια υποστηρίζουν ότι το blockchain μπορεί να αντιμετωπίσει συγκεκριμένες ανάγκες όπως η ιδιωτικότητα και η μονιμότητα, οδηγώντας σε πιθανές εφαρμογές του πέρα από την κρυπτογράφηση (Sarwar et al., 2021). Η τεχνολογία Blockchain εφαρμόζεται πλέον ευρέως στον τομέα της λογιστικής. Η επεξεργασία συναλλαγών, η δημιουργία κουπονιών, η διαχείριση αποθεμάτων και η εκτέλεση συμβάσεων είναι όλα δυνατά λόγω της λειτουργικότητάς τους (Chowdhury et al., 2023). Το τρέχον επίπεδο ανάπτυξης του Blockchain είναι παρόμοιο με το διαδίκτυο στα μέσα της δεκαετίας του 1990 και έχει αναδειχθεί ως μια εξαιρετικά ανατρεπτική καινοτομία μετά την εποχή του διαδικτύου, αναγνωρισμένη για τις ευρείες επιπτώσεις της (Yu et al., 2018) και λαμβάνοντας σημαντική προσοχή για τις δυνατότητές της να μετασχηματίσει πολλούς τομείς, συμπεριλαμβανομένων των οικονομικών και της λογιστικής (Liu et al., 2019). Τα αξιοσημείωτα χαρακτηριστικά του, όπως η διαφάνεια, η ασφάλεια, η μονιμότητα, η αναφορά σε πραγματικό χρόνο και η σταθερότητα, το έκαναν να αυξηθεί σε δημοτικότητα, οδηγώντας σε μεγάλο ενδιαφέρον και αντιμετωπίζοντας τους περιορισμούς των παραδοσιακών λογιστικών συστημάτων (Atadoga et al., 2024). Αυτή η τεχνολογική πρόοδος έχει εφαρμοστεί σε τομείς όπως η εταιρική διακυβέρνηση, η χρηματοδότηση με ίδια κεφάλαια και τα κρυπτονομίσματα (Yu et al., 2018).
Στο σημερινό περιβάλλον, τα ενδιαφερόμενα μέρη πρέπει κυρίως να εξαρτώνται από τα οικονομικά αρχεία των επιχειρηματικών οργανώσεων λόγω της επικράτησης δόλιων πρακτικών στη λογιστική και τον έλεγχο. Τα οικονομικά αρχεία περιέχουν κρίσιμα δεδομένα για εσωτερικούς και εξωτερικούς χρήστες κατά τη λήψη αποφάσεων. Αυτές είναι βασικές πτυχές για τη λογιστική, παρέχοντας αξιόπιστες και ακριβείς πληροφορίες σχετικά με τις οικονομικές επιδόσεις των εταιρειών στα ενδιαφερόμενα μέρη τους. Τα παραδοσιακά συστήματα χρηματοοικονομικής αναφοράς και οι ελεγκτικές διαδικασίες έχουν αποδειχθεί ευάλωτα σε χειραγώγηση, απάτη, σφάλμα και αναποτελεσματικότητα (Dyball and Seethamraju, 2022). Το blockchain μπορεί να ελαχιστοποιήσει τα λογιστικά λάθη και τις περιπτώσεις απάτης. Σύμφωνα με τους Ankenbrand και Bieri (2018), η χρήση της τεχνολογίας blockchain στις ελεγκτικές διαδικασίες μπορεί να επιφέρει σημαντικό μετασχηματισμό, επιτρέποντας ένα αποκεντρωμένο σύστημα τήρησης αρχείων που διευκολύνει τους συνεχιζόμενους ελέγχους κατά τη διάρκεια του έτους. Αυτό θα επέτρεπε στους ελεγκτές να εντοπίζουν τους κινδύνους και τα εγκλήματα νωρίς αντί να κάνουν μόνο εταιρικές αξιολογήσεις στο τέλος του έτους. Με τη χρήση της τεχνολογίας blockchain, οι επιχειρήσεις μπορούν να εγγυηθούν την αξιοπιστία και τη δικαιοσύνη των οικονομικών τους εγγράφων, με αποτέλεσμα τη σημαντική μείωση των δόλιων δραστηριοτήτων.
Ευρήματα και συζήτηση
Τα παραδοσιακά λογιστικά συστήματα επεξεργάζονται συναλλαγές χρησιμοποιώντας μετρητά, τραπεζικές μεταφορές και ψηφιακές πληρωμές. Ωστόσο, με την αυξανόμενη υιοθέτηση κρυπτονομισμάτων όπως το Bitcoin, το οικονομικό τοπίο εξελίσσεται. Τα κρυπτονομίσματα προσφέρουν πλεονεκτήματα, όπως χαμηλότερες χρεώσεις συναλλαγών, ταχύτερες μεταφορές και ενισχυμένη ασφάλεια. Εάν οι χρηματοοικονομικές συναλλαγές του μέλλοντος πραγματοποιούνται κυρίως μέσω κρυπτονομισμάτων, η ανάγκη υιοθέτησης της τεχνολογίας blockchain στη χρηματοοικονομική αναφορά και τον έλεγχο καθίσταται επιτακτική. Σύμφωνα με τους Javaid et al. (2022), οι χρηματοπιστωτικές ή τεχνολογικές εταιρείες βλέπουν το blockchain ως μια καινοτόμο τεχνολογία και φιλοδοξούν να γίνουν ειδικοί στο πώς μπορούν να προσφέρουν υπηρεσίες στους πελάτες. Αυτό αφορά εταιρείες ή εταιρείες που ειδικεύονται στη δημιουργία τεχνολογιών blockchain και τις βοηθούν να τις ενσωματώσουν για να ενισχύσουν την αποτελεσματικότητα, την επεκτασιμότητα και την επέκτασή τους.
Η χρήση εργαλείων blockchain από τους λογιστές στη χρηματοοικονομική αναφορά και τον έλεγχο αποδείχθηκε ότι συσχετίζεται θετικά με την ευαισθητοποίησή τους στις ΤΠΕ, με μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση που οδηγεί σε μεγαλύτερη τεχνολογική υιοθέτηση. Αυτό το εύρημα συνάδει με προηγούμενες μελέτες (Coyne and McMickle, 2017), οι οποίες τόνισαν τον ρόλο της γνώσης ΤΠΕ στην αποτελεσματική εφαρμογή νέων τεχνολογιών. Ο ρόλος της ευαισθητοποίησης σχετικά με τις ΤΠΕ στην υιοθέτηση του blockchain είναι σημαντικός, καθώς επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο οι λογιστές αντιλαμβάνονται και χρησιμοποιούν αυτήν την τεχνολογία. Όσο πιο εξοικειωμένοι είναι οι λογιστές με το blockchain και τις δυνατότητές του, τόσο πιο πιθανό είναι να το ενσωματώσουν στη ροή εργασίας τους, βελτιώνοντας έτσι την αποτελεσματικότητα και την ακρίβεια της χρηματοοικονομικής αναφοράς και των ελέγχων. Η ασφάλεια των δεδομένων ήταν ένας κρίσιμος παράγοντας που επηρέασε την υιοθέτηση του εργαλείου blockchain, ενώ το απόρρητο των δεδομένων είχε θετική αλλά όχι στατιστικά σημαντική επίδραση. Τα κρυπτογραφικά χαρακτηριστικά ασφαλείας του Blockchain αποτελούν σημαντικό παράγοντα για τη δημοτικότητά του, καθώς αντιμετωπίζουν σημαντικές ανησυχίες σχετικά με την ακεραιότητα των δεδομένων και την προστασία από μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση. Η ισχυρή συνδιακύμανση μεταξύ της ασφάλειας των δεδομένων και της ιδιωτικής ζωής υποδηλώνει ότι αυτοί οι παράγοντες συνδέονται στενά και οι βελτιώσεις σε έναν τομέα πιθανόν να ωφελήσουν τον άλλο. Οι οργανισμοί πρέπει να επικεντρωθούν στην εφαρμογή ισχυρών μέτρων ασφάλειας και απορρήτου για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης στην τεχνολογία blockchain και αυτό επικυρώνεται από τη μελέτη που καταδεικνύει ότι η ψυχολογική διάθεση, οι κοινωνιολογικοί παράγοντες, η εμπιστοσύνη στους οργανισμούς και η εμπιστοσύνη στην τεχνητή νοημοσύνη έχουν αντίκτυπο στην εμπιστοσύνη, επικυρώνοντας ένα ενοποιημένο μοντέλο εμπιστοσύνης για τη χρηματοοικονομική τεχνολογία και την ασφαλιστική τεχνολογία. Η εμπιστοσύνη στην τεχνητή νοημοσύνη επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από προκαταλήψεις σχετικά με την τεχνολογία (Malkanthie, 2019). Μια άλλη μελέτη επεσήμανε επίσης τις ίδιες προοπτικές ότι η υιοθέτηση της τεχνολογίας fintech επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από την αξία των τιμών, τη συνήθεια, την κοινωνική επιρροή, το προσδόκιμο απόδοσης, το προσδόκιμο προσπάθειας και τις συνθήκες διευκόλυνσης, με την απόδοση και το προσδόκιμο προσπάθειας να είναι οι πιο ισχυροί προγνωστικοί παράγοντες. Η ποιότητα των υπηρεσιών, η φήμη και η ρυθμιστική υποστήριξη επηρεάζουν την εμπιστοσύνη, ενώ ο αντιληπτός κίνδυνος υπονομεύει την εμπιστοσύνη, με έμφαση στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης, του σχεδιασμού με επίκεντρο τον χρήστη και της ρυθμιστικής υποστήριξης. Η πρόθεση συμπεριφοράς είναι ένας ισχυρός προγνωστικός παράγοντας της χρήσης (Zarifis and Cheng, 2022). Η εκπαίδευση δεν είχε στατιστική σημασία, αλλά η θετική της σχέση δείχνει ότι εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό παράγοντα. Η τρέχουσα χρήση του εργαλείου blockchain ήταν 40%, με έντονο ενδιαφέρον για μελλοντική υιοθέτηση. Απαραίτητα είναι τα ενδελεχή εκπαιδευτικά προγράμματα που αντιμετωπίζουν τόσο τις τεχνικές πτυχές όσο και τις πραγματικές εφαρμογές της τεχνολογίας blockchain. Τέτοια προγράμματα στοχεύουν στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης και της εμπειρογνωμοσύνης των επαγγελματιών λογιστών στη χρήση εργαλείων blockchain. Οι λογιστές πρέπει να επιδιώκουν συνεχή επαγγελματική εξέλιξη για να συμβαδίζουν με τις τεχνολογικές εξελίξεις και να είναι σε θέση να εκμεταλλεύονται αποτελεσματικά τα νέα εργαλεία και συστήματα.
Η τεχνολογία Blockchain επηρέασε θετικά τη χρηματοοικονομική αναφορά και τον έλεγχο, βελτιώνοντας την ακρίβεια και τη διαφάνεια, οδηγώντας σε μειωμένο χρόνο ελέγχου και αυξημένη εμπιστοσύνη στις οικονομικές εκθέσεις. Αυτά τα ευρήματα ταιριάζουν με τις προοπτικές των Schmitz και Leoni (2019), οι οποίοι τόνισαν την ικανότητα του blockchain να μετασχηματίζει τις χρηματοπιστωτικές διαδικασίες. Η τεχνολογία Blockchain έχει τη δυνατότητα να ενισχύσει σημαντικά την αξιοπιστία και την ακεραιότητα των χρηματοοικονομικών αναφορών προσφέροντας ένα ασφαλές και διαφανές σύστημα λογιστικών βιβλίων (Atadoga et al., 2024). Καθώς οι οργανισμοί αναγνωρίζουν όλο και περισσότερο τα οφέλη της, η υιοθέτηση του blockchain αναμένεται να αυξηθεί, οδηγώντας σε βελτιωμένη ποιότητα, ακρίβεια και αξιοπιστία στις διαδικασίες χρηματοοικονομικής αναφοράς και ελέγχου.
Συμπέρασμα
Αυτή η έρευνα είναι από τις λίγες εμπειρικές μελέτες που έχουν αναλύσει την επίδραση της τεχνολογίας blockchain στις πρακτικές χρηματοοικονομικής αναφοράς και ελέγχου ως πιθανούς παράγοντες για την αποτελεσματικότητά της. Εξετάζει τους παράγοντες που επηρεάζουν την εφαρμογή των τεχνολογιών blockchain στις διαδικασίες χρηματοοικονομικής αναφοράς και ελέγχου. Οι τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ), η ασφάλεια των δεδομένων (DS), το απόρρητο των δεδομένων (DP) και η εκπαίδευση (TR) είναι παράγοντες που επηρεάζουν τη χρήση της τεχνολογίας blockchain και των διαδικασιών χρηματοοικονομικής αναφοράς και ελέγχου. Με μέγεθος δείγματος 170 συμμετεχόντων, η εσωτερική συνοχή των στοιχείων μέτρησης έφθασε στην απαιτούμενη τιμή. Η χαμηλότερη τιμή άλφα του Cronbach ήταν 0,831 και η υψηλότερη ήταν 0,917, υποδεικνύοντας την αποδοχή αυτού του μοντέλου και των σχετικών παραγόντων του. Η ενσωμάτωση του Blockchain στα υπάρχοντα συστήματα χρηματοοικονομικής αναφοράς και ελέγχου απαιτεί προσεκτικό σχεδιασμό και συνεργασία μεταξύ λογιστών, ελεγκτών και προγραμματιστών blockchain. Η διαδικασία ενσωμάτωσης θα πρέπει να περιλαμβάνει την αύξηση της ευαισθητοποίησης των λογιστών σχετικά με τις ΤΠΕ, την παροχή επαρκούς κατάρτισης, τη διασφάλιση ισχυρών μέτρων ασφάλειας των δεδομένων και την αντιμετώπιση των ανησυχιών σχετικά με την ιδιωτικότητα των δεδομένων.
Αυτό το άρθρο προέρχεται από μετάφραση του άρθρου: Factors leading to the adoption of blockchain technology in financial reporting από τα αγγλικά και δημοσιεύεται με βάση την άδεια άδεια CC BY 4.0 Attribution 4.0 International Creative Commons.
Διαβάστε επίσης:
Η τεχνολογία blockchain και οι εφαρμογές της στη λογιστική
Η Χρηματοοικονομική Τεχνολογία FinTech και ο Ψηφιακός Μετασχηματισμός στον τραπεζικό κλάδο